8ê Adarê, Roja Jinên Navneteweyî, kêliyek dîrokî ya girîng e ku têkoşîna dirêj a mirovahiyê li dijî hemî şêweyên serdestî û cudakariyê kurte dike. Ev roj ne tenê pîrozbahiyek sembolîk e, lê di heman demê de kêliyek ji bo ramanek rexnegir û rewşenbîrî li ser avahiyên civakî û siyasî yên ku di seranserê dîrokê de têkiliya di navbera civak û jinan de birêve birine, û li ser asoyên rizgariyê yên ku hîn negihîştine potansiyela xwe ya tevahî ye.
Di vê çarçoveyê de, Rêber Abdullah Ocalan, parêzvanek dilsoz ê mafên jinan, pirsgirêka jinan, ku ew wekî pirsgirêka herî tevlihev a serdema me dibîne, nirxandiye û di projeya xwe ya rewşenbîrî de girîngiyek taybetî daye wê. Ev proje rizgariya jinan bi ji nû ve avakirina civakê li ser bingehên demokratîk û azadîxwaz ve girêdide. Rêber tekez kir ku pirsgirêka jinan ne pirsgirêkek mezhebî ye an daxwazek qismî di nav pergala heyî de ye, lê belê bingeha tevahiya pirsgirêka civakî ye; wî got, “Rizgariya civakê bi asta rizgariya jinan tê pîvandin.”
Ji ber vê yekê, her projeyek rizgariyê ku pirsgirêka jinan di navenda xwe de nagire, mehkûm e ku heman şêweyên desthilatdariyê bi şêweyên nû ji nû ve hilberîne. Analîza Ocalan ji rexneyek radîkal a dîroka şaristaniya otorîter derdikeve; ew dibêje ku şêweya yekem a kolonyalîzmê di dîrokê de kolonîzekirina jinan ji hêla mêran ve bû, û avakirina dewleta navendî bi rêya avakirina baviksalarî wekî modela sereke ya serdestiyê pêk hat.
Di vê wateyê de, rizgariya jinan ne tenê bi rêya reformên qanûnî an jî bi hêzkirina aborî ya sînorkirî, lê di heman demê de bi rêya jiholêrakirina hişmendiya baviksalarî ya ku bi kûrahî di çand, ziman û saziyan de kok girtiye, pêk tê.
Li vir, rizgarî bi qasî kiryarek epistemolojîk e, ew kiryarek siyasî ye; ew ji nû ve pênasekirina zanîn, hêz û nasnameyê ye.
Rêber her wiha têgeha “zanista jinan” (jineolojî) wekî lêgerînek ji bo hilberandina zanîna alternatîf li ser bingeha ezmûnên dîrokî yên jinan destnîşan kir; ev têgeh rolên jinan di avakirina nirxên civakî yên herî kevin de li ser bingeha lênêrîn, hevkariyê û ahengek bi xwezayê re ji nû ve dinirxîne. Ji ber vê yekê, 8ê Adarê ne tenê rojek ji bo daxwaza mafan e, lê di heman demê de bangek ji bo avakirina felsefeyeke nû ya “jin-jiyan-azadiyê” ye ku li ser bingeheke nû ya exlaqî û civakî hatiye avakirin. Li gorî vê vîzyonê, Roja Jinan a Navneteweyî rojek e ku avahiyên otorîter werin pirskirin û were piştrastkirin ku edalet û wekhevî ne tenê daxwazên jinan in, lê belê şertên pêşîn ji bo rizgariya hemû mirovahiyê ne. Her wiha rojek e ku têkoşîna li dijî şîdeta sembolîk û fîzîkî, li dijî hemû şêweyên dûrxistinê berdewam bikin û pabendbûna xwe ya ji bo avakirina civakeke piralî û demokratîk nû bikin ku tê de hevkariya rastîn di navbera zayendan de di biryardan û hilberîna zanînê de pêk were.
Ji ber vê yekê, bîranîna 8ê Adarê ji pîrozbahiyê derbas dibe û dibe helwesteke exlaqî, siyasî û felsefî. Ew ji nû ve piştrastkirinek e ku pirsa jinan ji bo pêşkeftina civakan pîvanek e, û ku veguherîneke demokratîk a rastîn bi naskirina rûmeta jinan, mafê wan ê diyarkirina çarenûsê û beşdariya wan a tevahî di avakirina pêşeroja xwe de dest pê dike.
Bi vê boneyê, em careke din piştrast dikin ku rizgariya jinan deriyê pêwîst ê rizgariya civakê ye, û 8ê Adarê dê bibe sembolek cîhanî ya îradeya jiyanê, azadî û edaletê, û çirayek ronahî li ser rêya mirovahiyê ber bi cîhanek dadmendtir û wekhevtir ve. Di vê rojê de, em careke din piştrast dikin ku azadiya rêber garantiya azadiya jinan û hemî gelên bindest e. Jiyan bê Rêbertî ne mimkun e.
Jin – Jiyan – Azadî
Înîsiyatîfa Sûriyeyê ji bo Azadiya Rêber Abdullah Ocalan
